กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวน อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี สืบสานพระราชปณิธาน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง อนุรักษ์ผ้าไทย สร้างอาชีพ สร้างรายได้ สู่ความยั่งยืน

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีพระวิสัยทัศน์อันกว้างไกลในการอนุรักษ์และฟื้นฟูศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านของไทย โดยเฉพาะการทอผ้า ซึ่งเป็นมรดกภูมิปัญญาที่มีคุณค่าทางวัฒนธรรม พระองค์ทรงส่งเสริมให้ราษฎรนำความรู้และทักษะที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาต่อยอดเป็นอาชีพ สร้างรายได้ และพัฒนาคุณภาพชีวิตของครอบครัว ผ่านโครงการส่งเสริมศิลปาชีพ อันเป็นแนวทางสำคัญในการสืบสานงานหัตถศิลป์ไทยให้ดำรงอยู่คู่สังคมไทย

ผ้าทอมัดหมี่บ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี เป็นหนึ่งในภูมิปัญญาหัตถกรรมพื้นบ้านที่สะท้อนถึงเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของชาวไทยพวน ซึ่งได้รับการสืบทอดจากบรรพบุรุษมายาวนาน โดยมี กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวน ตำบลหินปัก อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี เป็นกำลังสำคัญในการอนุรักษ์ สืบสาน และพัฒนาผ้าทอมัดหมี่ให้คงคุณค่า พร้อมต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างอาชีพและรายได้ให้แก่คนในชุมชนอย่างยั่งยืน สอดคล้องกับแนวทางการส่งเสริมศิลปาชีพและการอนุรักษ์ผ้าไทยอันเนื่องมาจากพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

จากเดิมที่ผ้าทอพื้นบ้านเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและการใช้สอยภายในครัวเรือน การส่งเสริมงานหัตถกรรมอย่างต่อเนื่องได้ช่วยเพิ่มคุณค่าให้แก่ผืนผ้า ทั้งในด้านลวดลาย เทคนิคการทอ และการออกแบบ ตลอดจนเปิดโอกาสให้ผลิตภัณฑ์ผ้าไทยเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย ส่งผลให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและเป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญของชุมชน
สำหรับผ้าทอมัดหมี่อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี มีรากฐานมาจากภูมิปัญญาการทอผ้าของชาวไทยพวน ซึ่งมีเอกลักษณ์โดดเด่นด้านการมัดหมี่ การย้อมสี และการสร้างลวดลายบนผืนผ้า โดยช่างทอผ้าได้ร่วมกันอนุรักษ์ลวดลายดั้งเดิม พร้อมพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดในปัจจุบัน อาทิ ลายหมี่ขอ ลายนาค และลายรักลพบุรี รวมถึงการนำลายผ้าพระราชทานมาประยุกต์ใช้เป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงาน ภายใต้แนวพระดำริ “ผ้าไทยใส่ให้สนุก” ของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา เพื่อส่งเสริมการสวมใส่ผ้าไทยให้เข้ากับวิถีชีวิตร่วมสมัย

นางวนิดา รักพรม หรือ “ป้าน้อย” อายุ 78 ปี ประธานและผู้ก่อตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวน ตำบลหินปัก อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี เป็นหนึ่งในผู้มีบทบาทสำคัญในการรวบรวมสตรีในชุมชนให้รวมกลุ่มประกอบอาชีพทอผ้า เพื่อสร้างรายได้เสริมให้แก่ครอบครัว ควบคู่กับการอนุรักษ์ภูมิปัญญาการทอผ้ามัดหมี่ของชาวไทยพวนไม่ให้สูญหายไปตามกาลเวลา

นางวนิดา กล่าวว่า ชาวไทยพวนในพื้นที่บ้านพวนมีบรรพบุรุษอพยพมาจากเมืองเชียงขวาง สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และได้นำวัฒนธรรมการทอผ้าติดตัวมาด้วย จนกลายเป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น การรวมกลุ่มสตรีเพื่อทอผ้ามัดหมี่จึงไม่เพียงช่วยสร้างอาชีพและเพิ่มรายได้ให้แก่สมาชิกเท่านั้น แต่ยังเป็นการรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนให้คงอยู่สืบไป
ผลิตภัณฑ์โดดเด่นของกลุ่มคือผ้ามัดหมี่ลายโบราณของชาวไทยพวน ซึ่งผลิตด้วยฝีมือและความประณีตในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การมัดลวดลายเส้นด้ายหรือเส้นไหม การย้อมสี ไปจนถึงการทอเป็นผืนผ้า แต่ละผืนสะท้อนถึงความชำนาญของช่างทอและเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมา พร้อมทั้งมีการพัฒนาคุณภาพและรูปแบบผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มโอกาสทางการตลาด

ปัจจุบัน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวนมีสมาชิกมากกว่า 30 ราย โดยสมาชิกแต่ละครัวเรือนมีกี่ทอผ้าเป็นของตนเองประมาณ 1–2 ตัว ทำให้สามารถประกอบอาชีพทอผ้าควบคู่กับการดำเนินชีวิตประจำวันได้ นับเป็นตัวอย่างของการนำทุนทางวัฒนธรรมมาสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ และสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน

นอกจากนี้ ผู้สนใจยังสามารถเข้าศึกษาดูงาน เรียนรู้กระบวนการผลิตผ้ามัดหมี่ และสัมผัสภูมิปัญญาการทอผ้าของชาวไทยพวนได้ ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวน บ้านเลขที่ 82 หมู่ที่ 10 ตำบลหินปัก อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี

การดำเนินงานของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนสตรีอาสาบ้านพวนจึงเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของไทย พร้อมสืบสานแนวทางการส่งเสริมศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านให้สามารถสร้างอาชีพ สร้างรายได้ และพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนได้อย่างยั่งยืน ตลอดจนส่งต่อคุณค่าของผ้าไทยให้เป็นที่รู้จักในวงกว้างและคงอยู่คู่สังคมไทยสืบไป

ข่าว : สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดลพบุรี